8.3 Hojiirra Oolmaa Carraa Ta'uumsaa

1. Kaayyoo Barumsaa

Carraa ta'uumsaa fayyadamuun raaggaa (prediction) gochuu ni baru.
Rakkoolee jiruuf jireenyaa keessatti murtii (decision) kennuuf ni fayyadamu.
Hamma bu’aa dhalachuu danda'u (Expected value) tilmaamuu ni danda’u.

2. Yaadannoo (Key Notes)

Carraan ta'uumsaa raaggaa gochuuf akkamitti gargaara?

Raaggaa (Prediction): Carraa ta'uumsaa baay'ina yaalii (total trials) waliin baay'isuun bu'aa dhalachuu danda'u tilmaamna.
Decision Making: Carraan tokko yoo guddaa ta'e (1-tti dhiyoo), dhalachuuf carraa guddaa qaba. Yoo 0-tti dhiyoo ta'e ammoo carraan isaa xiqqaadha.
Badii ykn balaa (Risk) madaaluuf ni gargaara.

3. Fakkeenyota (Examples)

1. Carraan Roobaa 0.8 yoo ta'e, dibaabaa (umbrella) qabachuu qabdaa?
Deebii: Eeyyeen, carraan roobuu baay'ee guddaa (Likely) waan ta'eef.

2. Saantii si'a 100 yoo darban, tilmaamaan si'a meeqa 'Gubbaa' argachuun danda'ama?
Deebii: 1/2 × 100 = si'a 50.

3. Warshaan tokko oomisha 1000 keessaa carraan tokko badii ta'uu 0.01 yoo ta'e, oomisha meeqatu badii ta'uu danda'a?
Deebii: 1000 × 0.01 = oomisha 10.

4. Carraan namni tokko tikkeettii Lootarii mo'achuu 0.0001 yoo ta'e, mo'achuun isaa maal jedhama?
Deebii: Baay'ee xiqqaadha (Unlikely).

5. Daayisii si'a 60 yoo darban, tilmaamaan si'a meeqa lakkoofsa 5 arganna?
Deebii: 1/6 × 60 = si'a 10.

4. Gaaffilee Shaakalaafi Ibsa (15)

1. Carraan dhalachuu dhuunfaa yoo 0.9 ta'e, dhalachuu danda'aa?

Deebii: Eeyyeen (Guddaadha)Ibsa: 1-tti baay'ee dhiyoo waan ta'eef.

2. Saantii si'a 200 yoo darban, tilmaamaan 'Jala' meeqa arganna?

Deebii: 100Ibsa: 1/2 × 200 = 100.

3. Carraan roobaa 0.1 yoo ta'e, rooba jedhamee eegamaa?

Deebii: Lakki (Xiqqaadha)Ibsa: 0-tti dhiyoo waan ta'eef.

4. Daayisii si'a 120 yoo darban, si'a meeqa 'Even number' arganna?

Deebii: 60Ibsa: 1/2 × 120 = 60.

5. Carraan carraaqqii tokko mo'achuu %25 yoo ta'e, si'a 40 keessaa meeqa mo'anna?

Deebii: 10Ibsa: 0.25 × 40 = 10.

6. 'Raaggaa' (Prediction) jechuun maal?

Deebii: Bu'aa dhalachuu danda'u tilmaamuuIbsa: Carraafi baay'ina yaalii irratti hunda'uun.

7. Carraan murtii sirrii kennuuf ni gargaaraa?

Deebii: EeyyeenIbsa: Risk madaaluuf nu gargaara.

8. Warshaan tokko oomisha 100 keessaa 2 badii yoo ta'e, carraan badii ta'uu meeqa?

Deebii: 0.02 (ykn 2%)Ibsa: 2 / 100 = 0.02.

9. Gaaffii 8ffaa irratti, oomisha 5000 keessaa meeqatu badii ta'a?

Deebii: 100Ibsa: 5000 × 0.02 = 100.

10. Carraan qorumsa tokko kufuu 0.05 yoo ta'e, kun carraa akkamiiti?

Deebii: Baay'ee xiqqaadhaIbsa: Pass gochuuf carraa guddaa (0.95) qaba.

11. Daayisii si'a 30 yoo darban, si'a meeqa lakkoofsa 1 arganna?

Deebii: 5Ibsa: 1/6 × 30 = 5.

12. Carraan 'Even number' argachuu 1/2 dha. Si'a 1000 keessaa meeqa?

Deebii: 500Ibsa: 1/2 × 1000 = 500.

13. Carraan ta'iinsi tokko dhalachuu %0 yoo ta'e, maal jedhama?

Deebii: Impossible (Hin dhalatu)Ibsa: Matumaa hin uumamu.

14. Guyyaa 30 keessaa carraan roobaa 1/3 yoo ta'e, guyyaa meeqa rooba?

Deebii: Guyyaa 10Ibsa: 1/3 × 30 = 10.

15. Carraan ta'iinsa uumamuufi hin uumamne ida'amee meeqa?

Deebii: 1Ibsa: Guutuu ykn %100 waan ta'uuf.