5.1 Safara Kofoota Keessa Rogsadee

1. Kaayyoo Barumsaa

Tiiraama ida'ama kofoota keessa rog-sadee ni hubatu.
Kofoota rog-sadee hin beekamne herregaan ni barbaadu.
Gosa rog-sadootaa kofoota isaanii irratti hundaa'un ni adda baasu.

2. Yaadannoo (Key Notes)

Tiiraama: Ida'amni kofoota keessa rog-sadee kamiyyuu yeroo mara 180° dha.
Yoo kofoonni rog-sadee A, B, fi C ta'an: m(∠A) + m(∠B) + m(∠C) = 180°.
Rog-sadeen kofa sirrii (Right triangle) kofa 90° tokko qaba.
Rog-sadeen kof-qixee (Equilateral) kofoonni isaa hundi 60° dha.

3. Fakkeenyota (Examples)

1. Kofoonni rog-sadee lama 50° fi 70° yoo ta'an, inni sadaffaan meeqa?
Deebii: 180° - (50° + 70°) = 180° - 120° = 60°.

2. Rog-sadee kofa sirrii keessatti kofni inni tokko 40° yoo ta'e, inni sadaffaan meeqa?
Deebii: 180° - (90° + 40°) = 180° - 130° = 50°.

3. Kofoonni rog-sadee tokkoo wal-qixxa yoo ta'an, tokkoon tokkoon isaanii meeqa?
Deebii: 180° ÷ 3 = 60°.

4. Rog-sadee kof-lam-qixee (Isosceles) keessatti kofni gubbaa 80° yoo ta'e, kofoonni jalaa (base angles) meeqa?
Deebii: (180° - 80°) ÷ 2 = 100° ÷ 2 = 50° (tokkoon tokkoon isaanii).

5. Kofoonni rog-sadee 2x, 3x, fi 5x yoo ta'an, x barbaadi.
Deebii: 10x = 180° → x = 18°.

4. Gaaffilee Shaakalaafi Ibsa (15)

1. Ida'amni kofoota keessa rog-sadee meeqa?

Deebii: 180°Ibsa: Kun tiiraama bu'uuraati.

2. Rog-sadee kof-sirrii keessatti ida'amni kofoota qoroosoo (acute) lamaanii meeqa?

Deebii: 90°Ibsa: 180° - 90° = 90°.

3. Kofoonni 60°, 60°, fi 60° rog-sadee akkamii uumu?

Deebii: Rog-qixee (Equilateral)Ibsa: Kofoon hundi wal-qixxa waan ta'aniif.

4. Kofoonni lama 30° fi 60° yoo ta'an, rog-sadeen kun kofa sirriidhaa?

Deebii: EeyyeenIbsa: Inni sadaffaan 180 - 90 = 90° waan ta'eef.

5. Rog-sadeen kofa 100° tokko qabu maal jedhama?

Deebii: Kof-bal'ee (Obtuse)Ibsa: Kofa 90° ol waan qabuuf.

6. Rog-sadee kof-lam-qixee keessatti kofoonni jalaa yoomiyyuu wal-qixxaa?

Deebii: EeyyeenIbsa: Cinaachota wal-qixxaatu kofoota wal-qixxa uuma.

7. Kofoonni 45°, 45°, fi 90° rog-sadee akkamii uumu?

Deebii: Kof-sirrii lam-qixeeIbsa: Kofa 90 qaba, kofoonni lama ammoo wal-qixxa.

8. Kofni tokko 110° yoo ta'e, kofoonni lamaan hafan walitti meeqa?

Deebii: 70°Ibsa: 180° - 110° = 70°.

9. Rog-sadee kof-qixee keessatti kofni sadaffaan meeqa?

Deebii: 60°Ibsa: 180 ÷ 3 = 60.

10. Kofni tokko 0° ta'uu danda'aa?

Deebii: LakkiIbsa: Rog-sadeen kofoota 0° ol qabaachuu qaba.

11. Kofoonni x, x, fi 2x yoo ta'an, x meeqa?

Deebii: 45°Ibsa: 4x = 180 → x = 45.

12. Rog-sadeen kofa sirrii lama qabaachuu danda'aa?

Deebii: LakkiIbsa: 90 + 90 = 180 ta'a, kofni sadaffaan 0 ta'uu hin danda'u.

13. Kofni sadaffaan rog-sadee 20° fi 30° qabuu meeqa?

Deebii: 130°Ibsa: 180 - 50 = 130.

14. Rog-sadeen kof-qixee (Equilateral) yeroo mara kof-qoroosoodhaa?

Deebii: EeyyeenIbsa: 60° yoomiyyuu 90° gadi waan ta'eef.

15. Kofoonni rog-sadee x, x+10, fi x+20 yoo ta'an, x meeqa?

Deebii: 50°Ibsa: 3x + 30 = 180 → 3x = 150 → x = 50.