4.1 Danaalee Diriiroo Walfakkaatoo
1. Kaayyoo Barumsaa
- Hiika danaalee walfakkaatoo ni hubatu.
- Ulaagaalee walfakkaatina rogsadootaa (polygons) ni adda baasu.
- Ratiyoo (scale factor) cinaachota walfakkaatanii ni barbaadu.
2. Yaadannoo (Key Notes)
Danaaleen lama walfakkaatoo (∼) ta'uuf:
- Kofoonni walsimatan (corresponding angles) wal-qixxa ta'uu qabu.
- Ratiyoon cinaachota walsimatanii (corresponding sides) wal-qixxa ta'uu qabu.
- Mallattoon walfakkaatinaa ∼ dha.
- Ratiyoon cinaachotaa Scale Factor (k) jedhama.
3. Fakkeenyota (Examples)
1. Rog-aree lama walfakkaatoo ta'uuf kofoonni isaanii meeqa ta'uu qabu?
Deebii: Kofoonni walsimatan hundi wal-qixxa ta'uu qabu.
Deebii: Kofoonni walsimatan hundi wal-qixxa ta'uu qabu.
2. Rog-sadee cinaachi isaa 3, 4, 5 ta'eefi Rog-sadee cinaachi isaa 6, 8, 10 ta'e walfakkaatoo?
Deebii: Eeyyeen, ratiyoon isaanii
Deebii: Eeyyeen, ratiyoon isaanii
63
=
84
=
105
= 2 waan ta'eef.3. Scale factor (k) Rog-sadee walfakkaatanii
Deebii: 9 × 1/3 = 3 cm.
13
yoo ta'e, cinaachi 9cm ta'e walsimataan isaa meeqa? Deebii: 9 × 1/3 = 3 cm.
4. Iskuweeriin hundi walfakkaatoo?
Deebii: Eeyyeen, kofoonni isaanii yoomiyyuu 90° fi ratiyoon cinaachotaa walqixadha.
Deebii: Eeyyeen, kofoonni isaanii yoomiyyuu 90° fi ratiyoon cinaachotaa walqixadha.
5. Danaalee bifa tokko qaban garuu hamma (size) adda ta'e maal jedhamu?
Deebii: Danaalee Walfakkaatoo.
Deebii: Danaalee Walfakkaatoo.
4. Gaaffilee Shaakalaafi Ibsa (15)
1. Mallattoon walfakkaatinaa maali?
Deebii: ∼Ibsa: Similarity agarsiisa.
2. Rogsadoonni lama walfakkaatoo yoo ta'an, kofoonni walsimatan maal ta'u?
Deebii: Wal-qixxaIbsa: Angles must be equal.
3. Ratiyoon cinaachota walsimatanii maal jedhama?
Deebii: Scale Factor (k)Ibsa: Ratiyoo cinaachotaa agarsiisa.
4. Geengoonni (circles) hundi walfakkaatoo?
Deebii: EeyyeenIbsa: Bifa tokko (round) waan qabaniif.
5. Rog-sadee gosa kamtu yeroo mara walfakkaata?
Deebii: Rog-sadee Rog-qixee (Equilateral)Ibsa: Kofoon hundi 60° waan ta'eef.
6. Scale factor-n danaalee wal-gitan (congruent) meeqa?
Deebii: 1Ibsa: Hammummaan isaanii waan wal-qixxaatuuf.
7. Danaalee lama walfakkaatoo ta'uuf hammi (size) isaanii wal-qixxaachuu qabaa?
Deebii: LakkiIbsa: Bifa (shape) qofatu tokko ta'uu qaba.
8. Rog-aree cinaachi isaa 4 ta'eefi 12 ta'e k-n isaanii meeqa?
Deebii: 3 (ykn 1/3)Ibsa: 12 ÷ 4 = 3.
9. Kofoon Rog-sadee tokkoo 30°, 60°, 90° yoo ta'e, isa walfakkaatuu meeqa?
Deebii: 30°, 60°, 90°Ibsa: Kofoonni wal-qixxaachuu qabu.
10. Scale factor-n 2:1 yoo ta'e, danaan haaraa ni xiqqaata moo ni guddata?
Deebii: Ni guddataIbsa: k > 1 yoo ta'e danaan ni guddata (enlargement).
11. Rog-sadee lama cinaachota (3,4,5) fi (9,12,15) qaban walfakkaatoo?
Deebii: EeyyeenIbsa: Ratiyoon cinaachota hunda 3 waan ta'eef.
12. Rog-afur (rectangle) hundi walfakkaatoo?
Deebii: LakkiIbsa: Ratiyoon dheerinaafi bal'ina isaanii adda adda ta'uu danda'a.
13. Tuqaan tokko (point) tuqaa biraa waliin walfakkaataa?
Deebii: EeyyeenIbsa: Bifa tokko waan qabaniif.
14. Scale factor-n 0.5 yoo ta'e danaan haaraa ni xiqqaata moo ni guddata?
Deebii: Ni xiqqaataIbsa: k < 1 yoo ta'e danaan ni xiqqaata (reduction).
15. Danaalee bifa (shape) tokko qaban maal jedhamu?
Deebii: Danaalee WalfakkaatooIbsa: Similar figures.