3.1 Keessa Deebii Sirna Ko'oordineetii Diriiroo
1. Kaayyoo Barumsaa
- Sararoota x fi y adda baasuu.
- Tuqaawwan bifa (x, y) giraafii irratti kaawwachuu.
- Kwaadiraantota (Quadrants) afran adda baasuu.
2. Yaadannoo (Key Notes)
- Sarara Dalgee (x-axis): Sarara ko'oordineetii dalgee raawwatu.
- Sarara Ol-dhaabaa (y-axis): Sarara ko'oordineetii ol-dhaabaa raawwatu.
- Orijinii (Origin): Tuqaa sararoonni lamaan itti wal-qaxxaamuran (0, 0).
- Tuqaa (x, y): x ko'oordineetii dalgee (Abscissa), y ammoo ko'oordineetii ol-dhaabaa (Ordinate) jedhama.
- Kwaadiraantota: I (+,+), II (-,+), III (-,-), fi IV (+,-).
3. Fakkeenyota (Examples)
1. Tuqaan (3, 2) kwaadiraantii meeqa keessatti argama?
Deebii: Lamaan isaanii poozetiivii waan ta'aniif Kwaadiraantii I dha.
Deebii: Lamaan isaanii poozetiivii waan ta'aniif Kwaadiraantii I dha.
2. Tuqaan (-4, 5) kwaadiraantii meeqa keessatti argama?
Deebii: x negaatiiviifi y poozetiivii waan ta'eef Kwaadiraantii II dha.
Deebii: x negaatiiviifi y poozetiivii waan ta'eef Kwaadiraantii II dha.
3. Tuqaan (0, 5) eessatti argama?
Deebii: x=0 waan ta'eef Sarara y (y-axis) irratti argama.
Deebii: x=0 waan ta'eef Sarara y (y-axis) irratti argama.
4. Tuqaan (-2, -3) kwaadiraantii meeqa keessatti argama?
Deebii: Lamaan isaanii negaatiivii waan ta'aniif Kwaadiraantii III dha.
Deebii: Lamaan isaanii negaatiivii waan ta'aniif Kwaadiraantii III dha.
5. Tuqaa (4, 0) eessatti argama?
Deebii: y=0 waan ta'eef Sarara x (x-axis) irratti argama.
Deebii: y=0 waan ta'eef Sarara x (x-axis) irratti argama.
4. Gaaffilee Shaakalaafi Ibsa (15)
1. Tuqaa (2, -3) kwaadiraantii meeqa?
Deebii: IVIbsa: x poozetiiviifi y negaatiivii waan ta'eef.
2. Orijiniin ko'oordineetii meeqa?
Deebii: (0, 0)Ibsa: Bakka sararoonni wal-qaxxaamuraniidha.
3. Tuqaa (-5, -5) kwaadiraantii meeqa?
Deebii: IIIIbsa: Lamaan isaanii negaatiivii waan ta'aniif.
4. Tuqaa (0, -4) eessatti argama?
Deebii: Sarara y irrattiIbsa: x=0 yoo ta'e sarara y irratti argama.
5. Tuqaan (-1, 6) kwaadiraantii meeqa?
Deebii: IIIbsa: x negaatiiviifi y poozetiiviidha.
6. Sararri dalgee maaliin beekama?
Deebii: x-axisIbsa: Sarara herreegaa dalgee jiruudha.
7. Tuqaa (7, 0) eessatti argama?
Deebii: Sarara x irrattiIbsa: y=0 yoo ta'e sarara x irratti argama.
8. Tuqaa (4, 4) kwaadiraantii meeqa?
Deebii: IIbsa: Lamaan isaanii poozetiiviidha.
9. Kwaadiraantii III keessatti mallattoon x fi y maali?
Deebii: (- , -)Ibsa: Lamaan isaanii negaatiivii ta'uu qabu.
10. Abscissa tuqaa (-2, 8) meeqa?
Deebii: -2Ibsa: Abscissa jechuun ko'oordineetii x dha.
11. Ordinate tuqaa (3, -5) meeqa?
Deebii: -5Ibsa: Ordinate jechuun ko'oordineetii y dha.
12. Tuqaan (10, -1) kwaadiraantii meeqa?
Deebii: IVIbsa: x(+) fi y(-) dha.
13. Tuqaa (-8, 0) eessatti argama?
Deebii: Sarara x irrattiIbsa: y=0 waan ta'eef.
14. Kwaadiraantiin x(-) fi y(+) qabu isa kam?
Deebii: IIIbsa: Gara bitaafi gubbaatti argama.
15. Giraafii irratti kwaadiraantiin meeqatu jira?
Deebii: 4Ibsa: Sararoonni lamaan diriiroo bakka 4-tti hiru.