1.1 Yaadrimee Lakkoofsota Raashinaalii
🎯 1. Kaayyoo Barnootaa
Barumsa kana booda barataan:
- Hiika lakkoofsota raashinaalii ni hubata.
- Lakkoofsa kamiyyuu bifa
ab
kanaan barreessuu ni danda'a.
- Ulaagaalee lakkoofsi tokko raashinaalii ta'uuf guutuu qabu adda baasa.
📝 2. Yaadannoo Gabaabaa
Maalummaa: Lakkoofsi raashinaalii lakkoofsa kamiyyuu kan bifa hiruutiin (
ab
) barreeffamuu danda'uudha.
Ulaagaalee Murteessoo:
- a fi b'n lakkoofsota guutuu (Integers) ta'uu qabu.
- b ≠ 0: Jalli (denominator) isaa gonkumaa zero ta'uu hin danda'u.
💡 3. Fakkeenyota (Examples)
1.
34
: Lakkoofsa raashinaalii sirrii.
2. -6 =
-61
: Lakkoofsonni guutuun hundi raashinaaliidha.
3. 0.2 =
210
: Lakkoofsota kumiisii dhumataa.
4. 0 =
01
: Zeron lakkoofsa raashinaaliidha.
5. 0.66... =
23
: Lakkoofsota kumiisii irra-deddeebii.
✍️ 4. Gaaffilee Shaakalaa (20)
1. Lakkoofsi 0 lakkoofsa raashinaaliidha? (Dhugaa/Soba)
Deebii: Dhugaa
Explanation: Sababni isaas 0 bifa 01
kanaan barreeffamuu danda'a.
2. Maaliif
50
'n lakkoofsa raashinaalii hin taane?
Deebii: Jalli (denominator) zero waan ta'eef.
Explanation: Herrega keessatti lakkoofsa kamiyyuu zeroodhaan hiruun hiika hin qabu (undefined).
3. 0.75 bifa
ab
kanaan barreessi.
Deebii: 34
Explanation: 0.75 = 75100
= 34
dha.
4. -9 bifa raashinaaliitiin meeqa ta'a?
Deebii: -91
Explanation: Lakkoofsi guutuun hundi jala isaanii 1 qabu.
5. Lakkoofsota guutuun (Integers) hundi raashinaaliidha? (Dhugaa/Soba)
Deebii: Dhugaa
6.
-205
yoo salphate meeqa ta'a?
Deebii: -4
7. 1.2 bifa
ab
kanaan barreessi.
Deebii: 65
Explanation: 1.2 = 1210
= 65
dha.
8. Jalli (b) zero ta'uu danda'aa?
Deebii: Soba
9. 0.1 bifa raashinaaliin barreessi.
10. 2 ½ (mixed number) bifa
ab
kanaan barreessi.
Deebii: 52
Explanation: (2 * 2) + 1 = 5, kanaaf 5/2 ta'a.
11. √25 raashinaalii dhaa?
Deebii: Eeyyee
Explanation: √25 = 5 waan ta'eef raashinaaliidha.
12. -0.4 bifa raashinaaliin meeqa?
Deebii: -25
Explanation: -4/10 = -2/5 dha.
13. Hiramaan (a) zero ta'uu danda'aa?
Deebii: Eeyyee
14. Lakkoofsi raashinaalii mallattoo negative (-) qabaachuu danda'aa?
Deebii: Eeyyee
15. 0.33... (repeating) bifa hiruun meeqa?
16. Maaliif Pi (π) raashinaalii miti?
Deebii: Bifa a/b barreesuun waan hin danda'amneef.
17. 0.8 bifa raashinaaliin meeqa?
18. √3 raashinaalii dhaa?
Deebii: Soba (Irrational dha)
19.
08
meeqa ta'a?
Deebii: 0
20. Hiikni "Rational" jedhu jecha kam irraa dhufe?
Deebii: Ratio (Hiraa)