⬅ Gara Baafataatti Deebi'i

2.6 Hojiirra Oolmaa Yaadrimee Dhibbantaa

Kaayyoo Barnootichaa

Seensa

Dhibbantaan hojii daldalaa, baankii, gibiraa fi madaallii adda addaa keessatti baay'ee tajaajila. Fakkeenyaaf, meeshaa tokko yoo bitnu dhibbantaa hir'ifamaa (discount) yookiin dhibbantaa kaffaltii dabalataa (tax) herreguun barbaachisaadha.

Ibsa Bal'aa

Shallaggii dhibbantaa keessatti qabxiiwwan sadii irratti xiyyeeffanna:

  1. Dhibbantaa barbaaduu: Kutaan tokko guutuu keessaa dhibbantaa meeqa akka ta'e herreguu.
  2. Hamma dhibbantaa barbaaduu: Lakkoofsa tokko keessaa hamma dhibbantaa kennamee barbaaduu.
  3. Dhala (Simple Interest): Qarshii qusatame irratti waggaatti hamma dhalaa shallaguu.
Dhala (I) = P × R × T

(P = Qaalii/Principal, R = Reetii/Rate, T = Yeroo/Time)

Fakkeenyota

Fkn 1: 18 keessaa 24 dhibbantaa meeqadha?

Furmaata: (24 ÷ 18) × 100 = 133.3%

Fkn 2: 10% kan 150 lakkoofsa meeqadha?

Furmaata: (10/100) × 150 = 15

Fkn 3: 80% lakkoofsa kamiitu 12 ta'a?

Furmaata: 12 ÷ 0.8 = 15

Fkn 4 (Dhala): Yoo Qar. 1,000 qusattee waggaa tokkotti dhalli 7% ta'e, dhalli meeqa?

Furmaata: I = 1000 × 0.07 × 1 = Qar. 70

Fkn 5 (Hir'ifama): Gatiin uffataa Qar. 800 ture 10% yoo hir'ate, hamma meeqaan hir'ate?

Furmaata: 800 × 0.10 = Qar. 80

📝 Gilgaala 2.10

  1. Dhibbantaa meeqa: 10 keessaa 5?
  2. 80% kan 100 meeqa ta'a?
  3. Barataan tokko 20 keessaa 15 yoo fide, dhibbantaan isaa meeqadha?
  4. Qarshii 6,000 waggaa 1f qusattee dhala 9% yoo argatte, dhalli waggaa tokkoo meeqa?

1. 50% (5/10 × 100)

2. 80 (80/100 × 100)

3. 75% (15/20 × 100)

4. Qar. 540 (6000 × 0.09 × 1)