⬅ Gara Baafataatti Deebi'i

2.5 Firaakshinoota Walmadaalchisuufi Tartiibessuu

Kaayyoo Barnootichaa

Xumura barnoota kanaatti barattoonni:

Seensa

Mata-duree kana jalatti firaakshinoota akkamitti walin madaalchisuufi tartiibessuu akka dandeenyu ni baranna. Firaakshinoota walin madaalchisuu jechuun, firaakshinii isa kamtu kan biraa irra akka caalu yookiin xiqquu adda baasuu jechuudha.

Ibsa Bal'aa

A. Firaakshinoota Wal-qixaa: Firaakshinootni hamma wal-qixaa bakka bu'an firaakshinoota wal-qixaa jedhamu. Kunis waamamaafi waamniissaa lakkoofsa wal-fakkaataa zeeroo hin ta'iniin baay'isuun yookiin hiruun argama.

B. Walmadaalchisuu: Waamniissaan (denominator) wal-fakkaata yoo ta'e, firaakshinii waamamaa (numerator) guddaa qabuutu guddaadha. Waamniissaan adda yoo ta'e garuu, dura waamniissaa isaanii wal-qixxeessuun barbaachisaadha.

Fakkeenya 1 hanga 6

Fkn 1: Firaakshinii

12
waliin wal-qixa kan ta'an barbaadi.

Furmaata:

1 × 22 × 2
= 2/4,
1 × 32 × 3
= 3/6

Fkn 2: Firaakshinoota

48
fi
12
walmadaalchisi.

Furmaata:

4 ÷ 48 ÷ 4
=
12
. Kanaaf: 4/8 = 1/2

Fkn 3:

35
fi
45
keessaa isa kamtu guddaadha?

Furmaata: Waamniissaan wal-qixaa (5). Waan 4 > 3 ta'eef: 4/5 > 3/5

Fkn 4:

12
fi
13
walmadaalchisi.

Furmaata: Waamniissaa wal-qixxeessina (6).

36
fi
26
ta'u. Kanaaf: 1/2 > 1/3

Fkn 5: Firaakshinii

1218
gara bifa salphaatti jijjiiri.

Furmaata: HWG(12, 18) = 6.

12 ÷ 618 ÷ 6
= 2/3

Fkn 6:

14
,
34
,
24
tartiiba guddachaa jiruun barreessi.

Furmaata: Waamamaa isaanii (1, 2, 3) hordofna. 1/4, 2/4, 3/4

đź“ť Gilgaala 2.5

1. Firaakshinoota armaan gadii keessaa isaan kamtu wal-qixaa?

2. Mallattoo >, <, yookiin = fayyadamii guuti:

3. Firaakshinoota 1/2, 1/5, 1/4 tartiiba hir’achaa jiruun barreessi.

1. a) Wal-qixa, b) Wal-qixa

2. a) 5/6 > 1/6, b) 1/2 < 3/4 (waamniissaa: 2/4 < 3/4)

3. 1/2, 1/4, 1/5 (Denominator guddaan hamma xiqqaa agarsiisa)