⬅ Gara Baafataatti Deebi'i

2.1 Firaakshinoota Salphiisuu

Kaayyoo Barnootichaa

Xumura barnoota kanaatti barattoonni:

Hiikaa fi Yaadrimee

Firaakshinii: Lakkoofsa gar-tokkee waan guutuu tokkoo agarsiisudha. Yoo a fi b'n lakkoofsota hundaa ta'anii fi b ≠ 0 ta'e,

ab
bifa kanaan barreeffama.

Hubachiisa: Firaakshinii salphiisuu jechuun waamamaa fi waamniissaa lakkoofsa waloo isaanii isa guddaa (HWG) tiin hiruudha.

Tarkaanfiiwwan Salphiisuu

  1. Hirmaattota waamamaa fi waamniissaa hiraa.
  2. Hirmaataa waloo isa guddaa (HWG) barbaadaa.
  3. Waamamaa fi waamniissaa lamaanuu HWG kanaan hiraa.
  4. Bu'aan argamu firaakshinii bifa salphaa dha.

Fakkeenya 1

Gaaffii: Firaakshinii

1218
salphiisi.

Furmaata:

Shallaggii:

12 ÷ 618 ÷ 6
=
23

Deebiin bifa salphaan

23
dha.

Fakkeenya 2 (Jireenya Guyyaa)

Barattoota kutaa tokko keessa jiran 40 keessaa 15 barattoota dhiiraati. Firaakshinii barattoota dhiiraa gara bifa salphaatti jijjiiri.

Furmaata:

Deebii: Kutaa sana keessaa

38
n dhiirota.

📝 Gilgaala 2.1: Of Madaali

Gaaffilee armaan gadii gara bifa salphaatti jijjiiri:

  1. 2025
  2. 1824
  3. 1050
  4. 4560
  5. Oatun sa'aatii 24 keessaa sa'aatii 8 yoo rafe, firaakshinii yeroo inni rafuu bifa salphaan meeqa?

1. 4/5 (HWG = 5)

2. 3/4 (HWG = 6)

3. 1/5 (HWG = 10)

4. 3/4 (HWG = 15)

5. Firaakshiniin 8/24 dha. HWG(8, 24) = 8. Kanaafuu deebiin 1/3 dha.

🧠 Gilgaala Ol-aanaa: Of Cimsi

Gaaffilee armaan gadii irratti yaadii furmaata isaanii barbaadi:

  1. Firaakshinoota armaan gadii keessaa isaan kamtu Bifa Salphaa (Lowest Term) irra jiru?
    (A)
    35
    , (B)
    410
    , (C)
    69
    , (D)
    1113
  2. Firaakshinii
    4872
    salphiisuuf HWG meeqatti fayyadamta?
  3. Hundeen maasii isaa keessaa
    1824
    qotee xumureera. Gara bifa salphaatti yoo jijjiirame hamma meeqa ta'a?
  4. Firaakshinoota wal-qixaa (Equivalent Fractions) filadhu:
    (A)
    13
    fi
    412
    , (B)
    25
    fi
    610
  5. Firaakshiniin waamamaa 7 fi waamniissaa 21 qabu gara bifa salphaatti yoo jijjiiramu meeqa ta'a?

6. (A) fi (D). (Hirmaataa waloo 1 qofa qabu).

7. HWG(48, 72) = 24.

8. 3/4 (18 ÷ 6 = 3, 24 ÷ 6 = 4).

9. (A) (1/3 salphatee 4/12 ta'uu danda'a).

10. 1/3 (7 ÷ 7 = 1, 21 ÷ 7 = 3).

📝 Gilgaala 2.1

Kutaa 1ffaa: Yaadrimee Adda Baasuu

  1. Firaakshinii
    314
    keessatti lakkoofsi 3 maali? Lakkoofsi 14 hoo maali?
  2. Firaakshinoota armaan gadii keessaa isaan kamtu "Firaakshinii Sirrii" (Proper Fractions)?
    (
    12
    ,
    85
    ,
    1013
    ,
    2032
    )
  3. Firaakshinii
    154
    gara lakkoofsa makuutti jijjiiri.
  4. Yoo
    ab = 630
    ta'e fi 'a'n 1 ta'e, gatiin 'b' meeqa ta'a?

Kutaa 2ffaa: Salphiisuu fi Wal-qixxummaa

  1. Firaakshinoota armaan gadii gara bifa salphaa isa dhumaatti jijjiiri:
    • A)
      612
    • B)
      128
    • C)
      1520
    • D)
      1824
  2. Firaakshinoota armaan gadii keessaa isaan kamtu
    14
    wajjin wal-qixa?
    (
    612
    ,
    128
    ,
    1560
    ,
    1872
    )