1.3 Hiramootaa fi Hirmaattota

1.3. Hiramootaa fi Hirmaattota

Hiikoo Bu'uuraa:

Lakkoofsota lama walitti baay’isuu keessatti yaadrimeewwan lamaan armaan gadii hubachuun barbaachisaadha:

Hirmaattota (Factors): Lakkoofsota walitti baay’atanii bu’aa (firii) fidanidha.
Hiramaa ykn Baay’ataa (Multiple): Firii ykn bu’aa lakkoofsota sana walitti baay’isuun argamuudha.

Fakkeenya 1:

Mee herrega 4 x 7 = 28 ilaali:

Lakkoofsonni 4 fi 7 hirmaattota 28 ti.
Lakkoofsi 28 immoo hiramaa 4 fi 7 ti.

Hiramaa (Multiple) Akkamiin Arganna?

Hiramaawwan lakkoofsa tokkoo argachuuf lakkoofsicha lakkoofsota hundaa (0, 1, 2, 3, 4, ...) tiin baay'isuun ni danda'ama.

Fakkeenya 2: Hiramaawwan 6 argachuu

0 x 6 = 0
1 x 6 = 6
2 x 6 = 12
3 x 6 = 18
4 x 6 = 24
5 x 6 = 30

Kanaafuu, hiramoonni 6: {0, 6, 12, 18, 24, 30, ...} jedhamanii itti fufu.

Hubachiisa:

Lakkoofsi a hiramaa b ti kan jedhamu yoo lakkoofsi hundaa c ta’e kan a = b x c ta’u argameedha. Yoo a’n hiramaa b ta’e, a’n haftee malee b’f ni hirama.

Fakkeenyaaf: 91 hiramaa 13 ti, sababni isaas 13 x 7 = 91 waan ta'eef.

📝 Shaakala 1.3.1

1. Hiramaawwan 8 keessaa jalqabaa jahan (0 malee) tarreessi.

2. Lakkoofsi 56 hiramaa 7 ta'uu danda'aa? Maaliif?

3. Hirmaattota 15 hunda tarreessi.

1. Deebii: 8, 16, 24, 32, 40, 48

2. Deebii: Eeyyee, sababni isaa 7 x 8 = 56 waan ta'eef.

3. Deebii: 1, 3, 5, 15 (Sababni isaa lakkoofsonni kunniin 15 haftee malee waan qoodaniif).

1.3.2 Lakkoofsota Kophxiifi Hammattoo

Gocha 1.6: Hirmaattota Lakkoofsotaa (1-11)

Lakkoofsa	Hirmaattota	Baay'ina
1	1	1
2	1, 2	2
3	1, 3	2
4	1, 2, 4	3
5	1, 5	2
6	1, 2, 3, 6	4
7	1, 7	2
8	1, 2, 4, 8	4
9	1, 3, 9	3
10	1, 2, 5, 10	4
11	1, 11	2

Hiikoo 1.3

1. Lakkoofsa Kophxii (Prime): Lakkoofsa hundaa hirmaattota lama qofa (1 fi ofii isaa) qabu. (Fkn: 2, 3, 5, 7, 11...)

2. Lakkoofsa Hammattoo (Composite): Lakkoofsa hundaa hirmaattota lamaa ol qabu. (Fkn: 4, 6, 8, 9, 10...)

Hubadhu: Lakkoofsi 0 fi 1 kophxiis hammattoos miti. 2'n kophxii guutuu tokkichadha.

1.3.5 Hiramoota Walii fi HWX

Hiikoo 1.6: Hiramaa Walii Xinniichaa (HWX)

Hiramoota walii lakkoofsota kennamanii keessaa isa xinniichaa (jalqaba irratti walitti dhufu) dha.

Fkn: HWX(4, 5) = 20

Hiramoonni 4: {4, 8, 12, 16, 20, 24...}
Hiramoonni 5: {5, 10, 15, 20, 25...}

📝 Gilgaala 1.1 fi Gochaawwan

Lakkoofsota 13, 15, 21, fi 31 keessaa kamtu Kophxii dha?
Lakkoofsa 400 akka baay'idamee hirmaattota kophxiitti ibsi.
HWG (36, 60) barbaadi.
Barattoota 384 toora 6'n hiriirsuun ni danda'amaa? Maaliif?

1. 13 fi 31 (Sababni isaa hirmaattota 2 qofa qabu).

2. 400 = 2⁴ × 5² (2×2×2×2×5×5).

3. 12 (Hirmaattota walii {1,2,3,4,6,12} keessaa isa guddaadha).

4. Eeyyee, sababni isaa 384:6 = 64 (Haftee malee hirama).