⬅ Gara Baafataatti Deebi'i
1.2 Yaadrimee Hiramummaa: Seerota Hiramummaa (2-10)
Kaayyoo Barnootichaa:
- Barattoonni osoo hiruu hin eegalin hiramummaa lakkoofsotaa akka adda baafatan gochuu.
- Dandeettii herregaa fi qoyyaba saffisaa dabaluu.
Gocha 1.2: Hubannoo Jalqabaa
Seeronni hiramummaa lakkoofsa guddaa tokko osoo gadi fageenyaan hin hirin, lakkoofsa biraatiin hiramuu fi dhiisuu isaa salphaatti adda baasuuf nu gargaaru.
Lakkoofsi 450 jedhu 2'f ni hiramaa? 5'f hoo? 10'f hoo? Mana tokkee isaa ilaaluun tilmaami.
Seerota Hiramummaa Tartiibaan:
1. Hiramummaa 2'f:
Lakkoofsi tokko 2'f kan hiramu yoo mana tokkee isaa irratti 0, 2, 4, 6, ykn 8 qabaateedha.
Fkn: 528 (Mana tokkee 8 waan ta'eef ni hirama).
2. Hiramummaa 3'f:
Yoo ida'amni dijitoota lakkoofsa sanaa 3'f hirame, lakkoofsichi 3'f ni hirama.
Fkn: 432 (4+3+2 = 9). 9 immoo 3'f ni hirama.
3. Hiramummaa 4'f:
Yoo lakkoofsi mana kurnee fi tokkee (dijitii lamaan dhumaa) 4'f hirame ykn 00 ta'e.
Fkn: 1,524 (24 immoo 4'f ni hirama).
4. Hiramummaa 5'f:
Lakkoofsichi mana tokkee isaa irratti 0 yookiin 5 qabaachuu qaba.
Fkn: 895 ykn 1,020.
5. Hiramummaa 6'f:
Lakkoofsi tokko yoo 2'f fi 3'f wal-qixa hirame, 6'f ni hirama.
Fkn: 48 (Guutuu dha, 4+8=12).
6. Hiramummaa 7'f:
Dijitii mana tokkee dachaa godhii (2'n baay'isi), lakkoofsa hafe irraa hir'isi. Bu'aan isaa 7'f hiramuu qaba.
Fkn: 203 (3x2=6). 20-6 = 14. 14 immoo 7'f ni hirama.
7. Hiramummaa 8'f:
Yoo lakkoofsi mana dhibbee, kurnee fi tokkee (dijitii sadiin dhumaa) 8'f hirame.
Fkn: 5,120 (120 immoo 8'f ni hirama).
8. Hiramummaa 9'f:
Yoo ida'amni dijitoota lakkoofsichaa 9'f hirame.
Fkn: 729 (7+2+9 = 18). 18 immoo 9'f ni hirama.
9. Hiramummaa 10'f:
Lakkoofsichi mana tokkee isaa irratti 0 qabaachuu qaba.
Fkn: 5,690.
📝 Shaakala 1.2: Of-madaallii Seerota Hiramummaa
- Adda Baasi: Lakkoofsota 456, 785, 900, 1,233 jedhan keessaa:
- Kamtu 2'f hirama?
- Kamtu 5'f hirama?
- Kamtu 10'f hirama?
- Lakkoofsi 5_2 (bakka duwwaa qabu) yoo 3'f hiramu ta'e, dijitiin bakka duwwaa sanatti galu inni xiqqaan meeqa?
- Lakkoofsi tokko 4'f akka hiramuuf ulaagaan isaa maali?
- Dhugaa ykn Soba: Lakkoofsi 9'f hiramu hundi 3'fis ni hirama.
- Lakkoofsi 2,520 jedhu 7'f ni hiramaa? (Seera hiramummaa 7'f fayyadami).
Deebii Gabaabaa:
- 1. 2'f: 456, 900 | 5'f: 785, 900 | 10'f: 900
- 2. 2 (Sababni isaa 5 + 2 + 2 = 9, 9 immoo 3'f ni hirama).
- 3. Dijitiiwwan mana kurnee fi tokkee (lamaan dhumaa) 4'f hiramuu qabu.
- 4. Dhugaa (Sababni isaa 9 dacha 3 waan ta'eef).
- 5. Eeyyee (0x2=0. 252-0 = 252. 2x2=4. 25-4 = 21. 21 immoo 7'f ni hirama).
Furmaata Gilgaala 1.1
- Lakkoofsonni armaan gadii 2'f, 3'f, fi 5'f ni hiramuu?
Deebii Ilaali
- a. 14: 2'f qofa hirama (guutuu waan ta'eef).
- b. 25: 5'f qofa hirama (mana tokkee 5 waan qabuuf).
- c. 12,568: 2'f qofa hirama. (3'f: 1+2+5+6+8=22, 22 immoo 3'f hin hiramu).
- d. 5,648,532: 2'f fi 3'f ni hirama. (3'f: 5+6+4+8+5+3+2=33, 33 immoo 3'f ni hirama).
- Lakkoofsonni armaan gadii 4'f nihiramuu?
Deebii Ilaali
- a. 824: Eeyyee (24:4=6).
- b. 53690: Lakkii (90:4=22.5).
- c. 956456: Eeyyee (56:4=14).
- d. 9485672: Eeyyee (72:4=18).
- Lakkoofsonni armaan gadii 8'f nihiramuu?
Deebii Ilaali
- a. 33586: Lakkii (586:8 hin hiramu).
- b. 851696: Eeyyee (696:8=87).
- c. 45689256: Eeyyee (256:8=32).
- d. 9974520: Eeyyee (520:8=65).
- Lakkoofsonni armaan gadii 6'f nihiramuu?
Deebii Ilaali
- a. 45962: Lakkii (2'f ni hirama, 3'f hin hiramu).
- b. 7895616: Eeyyee (2'f fi 3'f ni hirama).
- c. 6581232: Eeyyee (2'f fi 3'f ni hirama).
- d. 8888: Lakkii (2'f ni hirama, 3'f hin hiramu).
- Lakkoofsonni armaan gadii 9'f nihiramuu?
Deebii Ilaali
- a. 909: Eeyyee (9+0+9=18, 18:9=2).
- b. 2568: Lakkii (2+5+6+8=21).
- c. 79065: Eeyyee (7+9+0+6+5=27).
- d. 8469123: Lakkii (8+4+6+9+1+2+3=33).
- Lakkoofsonni armaan gadii 10'f nihiramuu?
Deebii Ilaali
- a. 86970: Eeyyee (mana tokkee 0).
- b. 89455: Lakkii.
- c. 659482: Lakkii.
- d. 100010: Eeyyee.
- Barattoota 384 ta'an:
Deebii Ilaali
- a. Toora 6'n: Eeyyee (384:6=64).
- b. Toora 9'n: Lakkii (3+8+4=15, 15 immoo 9'f hin hiramu).
- c. Toora 5'niin: Lakkii.
- d. Toora 3'n: Eeyyee (15:3=5).
- Galma teessoo 948 qabu toora jahaan tarreessuun danda'amaa?
Deebii Ilaali
Eeyyee. Sababni isaa 948 lakkoofsa guutuudha (2'f hirama) fi ida'amni dijitoota isaa (9+4+8=21) 3'f waan hiramuuf, lakkoofsichi 6'f ni hirama.
- Yoo 62__1 3'f hirama ta'e, dijitiin bakka duwwaa galu meeqa?
Deebii Ilaali
Dijitootni galuu danda'an: 0, 3, 6, yookiin 9. (6+2+x+1 = 9+x, 9+x immoo 3'f hiramuu kan danda'u yoo x = 0, 3, 6, 9 ta'edha).
Cuunfaa Hiramummaa
I. Ida'amaafi Caalmaawwanii
Yoo lakkoofsi m'n a fi b haftee malee hira ta'e:
- Ida'ama isaanii (a + b) ni hira.
- Wal-caalmaa isaanii (a - b) ni hira.
Fkn: 3'n 27 fi 9 ni hira; kanaaf 3'n (27+9=36) fi (27-9=18) ni hira.
II. Hiramummaa Baay'attootaa
Yoo lakkoofsi tokko hirmaattota keessaa isa tokko hira ta'e, bu'aa baay'ataa (product) sanas ni hira.
Fkn: 3'n 12 ni hira; kanaaf 3'n baay'ataa ($12 \times 16$) kamiyyuu ni hira.
Yaadadhu: Yoo hirmaataan lakkoofsa tokkoo ta'e, baay'attota isaa hundaafis hirmaattuu dha.